Hurstrga

Deze pagina is nog onder constructie.

Hurstrga was een Bataafse godin wier Germaanse naam wellicht ‘hoogte’ of ‘struikgewas’ betekende. Misschien werd ze vereerd op een heuvel bij haar vindplaats Bergakker, die nog eeuwenlang een rituele betekenis kan hebben gehad. Veel is er verder niet over haar bekend.

Wat we weten

De naam van de godin Hurstrga is overgeleverd dankzij een inscriptie op een votiefsteen die in 1955 bij Bergakker in de gemeente Tiel werd gevonden. De inscriptie luidt: “DEAE  HURSTRG(A)E EX P(RAECEPTO) EIUS VAL(ERIUS) SILVESTE[R] DEC(URIO) M(UNICIPII) BAT(AVORUM) POS(UIT) L(IBENS) M(ERITO),” in het Nederlands: “Voor de godin Hurstrga heeft volgens haar opdracht Valerius Silvester, gemeenteraadslid van (het) Municipium der Bataven (dit altaar) opgericht, gaarne en met reden.”[1] De votiefsteen wordt gedateerd op 150 – 250 CE.[2]

Bij Bergakker werden ook andere vondsten gedaan, van onder andere munten, fibulae en een deel van een zwaardschede met een runeninscriptie. Deze komen uit verschillende tijdsperioden over een tijdsspanne van enkele eeuwen.

Theorieën

De naam van Hurstrga en de vondsten bij Bergakker hebben geleid tot een aantal theorieën over de godin.

Het eerste deel van de naam, hurst-, heeft volgens Thomas Markey de twee betekenissen ‘hoogte’ en ‘kreupelhout’ of ‘struikgewas.’ Als de naam van de godin gerelateerd is aan ‘hoogte,’ zou ze wellicht op een heuvel vereerd kunnen zijn, mogelijk bij Berg-akker. Een tempel op een heuvel zou niet ongewoon zijn; heuvels werden vaak als heilige plaatsen beschouwd, en Hercules Magusanus had ook een tempel op een heuvel. De andere vondsten op de locatie duiden zouden erop kunnen duiden dat ook nadat de verering van Hurstrga beëindigd was (wellicht in de vierde eeuw), de heuvel een speciale of rituele betekenis bleef houden waar deze voorwerpen werden geofferd, redeneert Tineke Looijenga. Maar een “minder romantische” verklaring dat dit de sporen zijn van een nederzetting is eveneens plausibel.[3]

Siegfried Gutenbrunner interpreteert de naam Hurstrga als een verbastering van het Germaanse *Hurstrjō(n). Hij vergelijkt het deel hurst- met het modern Duitse woord horst, dat ‘roofvogelnest’ betekent, alsook met hurst ‘struikgewas’. De T in deze woorden is volgens hem echter van een andere oorsprong dan de T in *Hurstrjōn.[4]

Het achtervoegsel –(r)ga is niet verklaard, maar evenmin ongekend in de omgeving: ook de namen van de godinnen Sandraudiga en Iseneucaega en van de Alaisiagae (meervoud, het enkelvoud zou Alaisiaga zijn) eindigen hierin, merkt B.H. Stolte op.[5]

In het algemeen word ze beschouwd als een lokale, Bataafse godin.


[1] J. E. Bogaers, “Militaire en burgerlijke nederzettingen in Romeins Nederland,” Antiquity and Survival: an International Review of Traditional Art and Culture, vol. 2, 5-6, (1959), 153. https://repository.ubn.ru.nl/handle/2066/26310
[2] “Altaar van kalksteen uit de Romeinse tijd, voor Hurstrga,” Collectie Gelderland, bezocht op 31 mei 2020, https://www.collectiegelderland.nl/museumhetvalkhof/object/2318f6f4-d68c-7911-3152-3049a32e8a09
[3] Tineke Looijenga, “The Bergakker Find and it’s Context,” in Pfrozen und Bergakker – Neue Untersuchungen zu Runeninschriften, ed. Alfred Bammesberger en Gaby Waxenberger (Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht, 1999), 145-146. https://digi20.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb00046490_00143.html
[4] Herbert Nesselhauf en Hans Lieb, “Dritter Nachtrag zu CIL XIII. Inschriften aus den germanischen Provinzen und dem Treverergebiet,” Bericht der Römisch-Germanischen Kommission 40 (1959): 214. https://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/berrgk/article/view/41556/35104
[5] B. H. Stolte, “Die religiösen Verhältnisse in Niedergermanien,” in Religion (Heidentum: Religiösen Verhältnisse im Provinzen), ed. Wolfgang Haase (Berlijn: De Gruyter, 1986), 655.sci-hub.tw/10.1515/9783110861464-012

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: