Vihansa

Vihansa was een godin wier naam waarschijnlijk ‘strijdgodin’ betekende. Volgens een bronzen plaatje dat in Belgisch Limburg werd gevonden, wijdde een succesvolle veteraan zijn schild en speer aan deze godin.

Wat we weten

De naam Vihansa is overgeleverd op een bronzen plaatje dat in 1855 werd gevonden in het Belgisch-Limburgse dorp Sint-Huibrechts-Hern, nabij Tongeren. De volledige inscriptie (CIL XIII 3592) luidt: “VIHANSAE Q(UINTUS) CATIUS LIBO NEPOS CENTURIO LEG(IONIS) III CYRENAICAE SCUTUM ET LANCEAM D(ONO) D(EDIT),” oftewel “Aan Vihansa heeft Quintus Catius Libo Nepos, centurio van het Derde Legioen Cyrenaica, zijn schild en speer geofferd.”[1] Het Derde Legioen Cyrenaica was gelegerd in Arabië en Egypte, dus zal deze Quintus Catius Libo waarschijnlijk een veteraan zijn geweest, die terugkeerde naar zijn thuis in Belgica. Het plaatje wordt gedateerd op de derde eeuw CE en bevindt zich nu in de collectie van het Koninklijk Museum van Kunst en Geschiedenis in Brussel.[2]

Theorieën

De meest gangbare etymologie van de naam Vihansa verklaart die als ‘strijdgodin,’ een betekenis die past bij het feit dat een veteraan zijn wapens aan haar offerde. De oorspronkelijk Germaanse naam zou dan opgedeeld zijn als *Viha-ansa, waarvan het eerste deel ‘strijd(en)’ betekent, en het tweede deel ‘godin’.[3]

Rudolf Much interpreteert de naam als ‘heilige godin,’[4] waarin het deel *wiha(n) ‘wijden’ zou betekenen, maar deze etymologie is niet vaak geciteerd en wordt door Schönfeld als incorrect beschouwd.[5] De naam is ook geïnterpreteerd als een mannelijke naam, maar deze lezing is onderuitgehaald door Theodor von Grienberger.[6] Ondanks het ontbreken van het voorvoegsel deae wordt algemeen aangenomen dat Vihansa een godin was.


[1] “Vihansa,” Livius, bezocht op 14 juni 2020, https://www.livius.org/articles/religion/vihansa/
[2] “HD040405,” Epigraphic Database Heidelberg, https://edh-www.adw.uni-heidelberg.de/edh/inschrift/HD040405
[3] Moritz Schönfeld, “Vihansa,” in Wörterbuch der altgermanischen Personen- und Völkernamen, nach der Überlieferung des klassischen Altertums bearbeitet (Heidelberg: Carl Winter, 1911). https://archive.org/details/wrterbuchderal00scho/page/264/mode/2up
[4] Rudolf Much, Der Germanische Himmelsgott (Halle: Max Niemeyer, 1898), 59.https://archive.org/details/rudolfmuchdergermanischehimmelsgott/page/n59/mode/2up
[5] Schönfeld, “Vihansa.”
[6] Theodor von Grienberger, “Germanische Götternamen Auf Rheinischen Inschriften,” Zeitschrift Für Deutsches Altertum Und Deutsche Literatur 36 (1892): 312-313. http://www.jstor.org/stable/20650942

Geef een reactie