Sinquatis

De Gallische god Sinquatis werd vereerd bij Gérouville, waar een tweetal inscripties met zijn naam zijn teruggevonden. Hij werd ook wel samengevoegd met een Romeinse bosgodheid tot Silvanus Sinquatis, maar hoewel zijn naam waarschijnlijk van Keltische oorsprong was, zijn de herkomst en betekenis ervan moeilijk te duiden. Mogelijk was hij een god van een lokale bron of bos, maar de verspreiding van toponiemen die wellicht op zijn naam zijn terug te leiden, geeft de mogelijkheid aan dat hij een regionale godheid was.

Wat we weten

De naam Sinquatis (ook wel gelezen als Sinquas of Sinquates) komt voor op twee inscripties die beiden in 1850 in het Belgische Gérouville gevonden werden, destijds het gebied van de Treveri. De inscripties worden gedateerd tussen 138 en 300 CE.

De eerste inscriptie (CIL XIII 2969) noemt Sinquatis als losstaande godheid. De inscriptie staat op een bronzen plaatje en luidt: “DEO SINQUATI L(UCIUS) HONORATIUS AUNUS V(OTUM) S(OLVIT) L(IBENS) M(ERITO)”, oftewel: “Aan de god Sinquatis heeft Lucius Honoratius Aunus zijn belofte ingelost, gaarne en met reden.”[1]

In de tweede inscriptie wordt hij aangeroepen als Silvanus Sinquatis. Deze inscriptie (CIL XIII 3968), staat op een bronzen sokkel, en luidt: “DEO SILVANO SINQU(ATI) PATERNIUS PRO SALUTE EMERITI FILI SUI VO(TUM) S(OLVIT) L(IBENS) M(ERITO),” in het Nederlands: “Aan de god Silvanus Sinquatis heeft Paternius, voor de gezondheid zijn zoon Emeritus, zijn belofte ingelost, gaarne en met reden.” Van het standbeeld op de sokkel is alleen de onderste helft nog over, die het naakte onderlichaam van een jongen of jongeman toont.[2]

Theorieën

Gezien zijn connectie met de Romeinse bosgodheid Silvanus op één van de twee inscripties was Sinquatis mogelijk ook een woudgod, wellicht een lokale god van het bosrijke gebied rond Gérouville.

De naam Sinquatis echter is lastig te duiden. In het archeologische rapport uit 1850(?) wordt de naam opgedeeld in de delen sin en quat. Het laatste deel zou volgens “monsieur le professeur Hardt” verwant zijn aan de Germaanse stam *gaut­-, wat een epitheton van Wodan was. Het voorvoegsel sin- zou ‘altijd’ betekenen. De auteur ziet deze inscripties dus als overblijfselen van een cultus van Wodan.[3] Deze onwaarschijnlijke etymologie is reeds lang vergeten.

Recentere duidingen gaan uit van een Keltische oorsprong. Paul Lebel leidt de naam Sinquatis terug op een Proto-Keltische stam *sinkw-, ‘diep,’ en interpreteert de naam als die van een woudgod, uitgaande van Sinquatis’ connectie met Silvanus. Volgens Jacques Lacroix “[lijkt] de semantische relatie met het bos vrij gevaarlijk,”[4] maar mogelijk is deze stam afkomstig van een Germaanse vorm van het Proto-Indo-Europese *sengu-, wat ‘vallen’ of ‘zinken’ betekent, en kan het refereren naar een laagliggend moerasbos – iets wat evenwel onwaarschijnlijk is in de omgeving van Gérouville.[5]

Een andere mogelijkheid is dat de naam teruggaat op *sinc-, wat een variant met nasaalinfix van *sic- zou zijn, de stam die ook aan de oorsprong ligt van de naam van de Seine en de riviergodin Sequana. Op basis hiervan zou Sinquatis een watergodheid zijn, verbonden met een plaatselijke bron. [6] Deze etymologie leidt Sinquatis terug op het Proto-Indo-Europese *seiku-, ‘gieten.’[7]

Maurits Gysseling tot slot noemt Sinquatis in zijn lijst van Noord-Gallische godennamen en verbindt het eerste gedeelte van de naam met de stam *sek-, *segh-, ‘succes,’ met nasaalinfix *senk-.[8]

De naam Sinquatis ligt tevens mogelijk aan de oorsprong van de Franse plaatsnamen Sancaize (Nièvre), Sommecaise (Yonne) en Cinqueux (Oise) – wat zou betekenen dat Sinquatis niet slechts een lokale godheid was die in de omgeving van Gérouville werd vereerd, maar in een veel wijdere regio. [9]


[1] Epigraphik Datenbank Clauss / Slaby, http://db.edcs.eu/epigr/edcs_id.php?s_sprache=en&p_edcs_id=EDCS-10600942
[2] Epigraphik Datenbank Clauss / Slaby, http://db.edcs.eu/epigr/edcs_id.php?s_sprache=en&p_edcs_id=EDCS-10600941
[3] A. Namur, Rapport sur les inscriptions votives et statuettes trouvées à Géromont près des Girouville (Luxembourg belge), et sur les tombes gallo-franques de Wecker, découvertes en 1848, 3-4. Google Books
[4] Jacques Lacroix, Les Noms D’origine Gauloise, La Gaule Des Dieux (Parijs: Editions Errance, 2003), 37. https://archive.org/details/LesNomsDorigineGauloiseLaGauleDesDieuxJacquesLACROIXCs/page/n35/mode/2up
[5] Garrett Olmsted, “Sinquatis,” in The gods of the Celts and the Indo-Europeans (revised edition 2019) (oorspronkelijke publicatie: Innsbruck, 1994), 433. https://www.academia.edu/38135817/The_Gods_of_the_Celts_and_the_Indo_Europeans_revised_2019_
[6] Lacroix, Les Noms D’origine Gauloise, 71.
[7] Olmsted, “Sinquatis,” 433.
[8] Maurits Gysseling, “Godennamen, vooral in Noord-Gallië,” Naamkunde 14, 1-2 (1982). https://www.dbnl.org/tekst/_naa002198201_01/_naa002198201_01_0015.php
[9] Lacroix, Les Noms D’origine Gauloise, 71.
%d bloggers liken dit: