Saxnot

De ‘genoot van de Saksen’ of ‘vriend van het zwaard’ werd afgezworen door eenieder die zich tot het christendom bekeerde. Verder is er weinig bekend over deze godheid.

Wat we weten

Saxnot is één van de drie heidense figuren die genoemd worden in de Utrechtse Doopgelofte, een uit de achtste eeuw CE overgeleverd stuk tekst van de gelofte waarmee heidenen zich bekeerden tot het christendom. Meer hierover lees je hier. Hieronder is het eerste gedeelte van de tekst toegevoegd:

Forsachistu diabolae

Verzaak je de duivel?

(& respondeat.) ec forsacho diabolae.

(en hij geve ten antwoord:) ik verzaak de duivel.

end allum diobol gelde

en alle duivelsdienst?

(respondeat.) end ec forsacho allum diobolgelde.

(hij geve ten antwoord:) en ik verzaak alle duivelsdienst.

end allum dioboles uuercum

en alle werken van de duivel?

(respondeat.) end ec forsacho allum diaboles uuercum and wordum thunaer ende uuoden ende saxnote ende allvm them unholdum the hira genotas sint.

(hij geve ten antwoord:) en ik verzaak alle duivelswerken en -woorden, Donar en Wodan en Saksnoot en alle demonen die hun gezellen zijn.

Vertaling: Nicoline van der Sijs[1]

Daarnaast wordt de naam Seaxnet genoemd als voorvader van de koningen van Essex, met de eerste Essexse koning zeven à acht generaties later, vermoedelijk in de zesde eeuw CE. De koninklijke genealogie was uniek hierin, aangezien andere Angelsaksische koningshuizen af zouden stammen van Woden. In een later werk wordt Woden wel als voorvader van een van de Essexse koningen genoemd.[2]

Theorieën

Saxnot is gelijkgesteld met verschillende bekende Germaanse goden, maar wordt ook vaak gezien als nationale god of patroongod van de Saksen. Edward Turville-Petre stelt dat dit waarschijnlijk het geval is, en dat de naam Saxnot ‘vriend van het zwaard’ of ‘kameraad van de Saksen’ zou kunnen betekenen.[3] Het eerste deel, Sax-, kan verwijzen naar het Saksische volk of naar de sax, een kort zwaard. Het achtervoegsel -not­ is verwant met het Nederlandse ‘genoot’ en betekent zoveel als ‘vriend’ of ‘kameraad’.

Jacob Grimm ziet Seaxnet als zoon van Woden, en op basis hiervan stelt hij de eerste gelijk met Tiwaz, die als Týr in de Noordgermaanse religie een zoon van Odin was.[4]

Aangezien de Utrechtse Doopgelofte waarschijnlijk uit Engeland afkomstig was, is het echter mogelijk dat Saxnot een Angelsaksische godheid was die wellicht helemaal niet in de Lage Landen vereerd werd.


[1] Nicoline van der Sijs, Calendarium van de Nederlandse Taal (Den Haag, Sdu Uitgevers: 2006), 28. https://pure.knaw.nl/portal/files/484266/2006_Van_der_Sijs_Calendarium-def.pdf
[2] Barbara Yorke, “The Kingdom of the East Saxons,” Anglo-Saxon England, 14 (december 1985): 14. sci-hub.tw/10.1017/S0263675100001253
[3] Edward Turville-Petre, Myth and Religion in the North (New York: Greenwood Press, 1975): 100. https://archive.org/details/TurvillePetreMythAndReligionOfTheNorth/page/n53/mode/2up
[4] Jacob Grimm, Teutonic Mythology Vol. 1, vert. J.S. Stallybrass (Londen: George Bell & Sons, 1882), 203. https://archive.org/details/teutonicmytholog01grim/page/202/mode/2up

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: