Rura

De rivier de Roer werd vereerd in de vorm van de godin Rura. Bij Roermond werd een votiefsteen voor haar opgebaggerd. De naam van Rura en de Roer is Germaans van oorsprong en is verwant aan het woord roeren.

Foto van de rivier de Roer

Wat we weten

Rura is bekend dankzij een votiefaltaar met het opschrift “SEX(TUS) OPSILIUS GEMINUS RURAE V(OTUM) S(OLVIT) L(IBENS) M(ERITO).” De inscriptie wordt vertaald als: “Sextus Opsilius Geminus heeft zijn belofte aan Rura ingelost, gaarne en met reden.” Op het altaar zijn ranken uitgehouwen en zijn de resten te zien van wat vermoedelijk peren en mogelijk ook appels waren.

Het altaar is gemaakt van zandsteen, zeer waarschijnlijk Nievelsteiner zandsteen, afkomstig is uit het dal van de rivier de Worm, die uitmondt in de Roer (in het Duits de Rur, niet te verwarren met de Ruhr). Het altaar wordt geschat op afkomstig uit de derde eeuw CE. Het werd in 1963 gevonden bij baggerwerkzaamheden bij Roermond, samen met de resten van wat vermoedelijk de bijbehorende tempel of heiligdom was.[1] Het votiefaltaar bevindt zich nu in de collectie van het Historiehuis Roermond.

Theorieën

Er is opvallend weinig geschreven over Rura. De enige bron is J. E. Bogaers’ Ruraemundensia, die de vondst en de analyse van het votiefaltaar beschrijft.

Het altaar is enigszins ongewoon. Ten eerste staat er niet expliciet dat Rura een godin is – in plaats van “deae Rurae” staat er enkel “Rurae.” Ten tweede wordt de naam van Rura pas genoemd ná die van Sextus Opsilius Geminus – vergelijk bijv. de altaren voor Nehalennia, wier naam altijd bovenaan staat. De naam Opsilius is tevens terug te leiden op Italiaanse afkomst; het betreft hier dus geen geromaniseerde local die het altaar voor Rura maakte.[2]

Rura wordt gezien als de personificatie van de rivier de Roer. Ze is daarmee een van de vele lokale goden en godinnen die verbonden waren aan geografische locaties, zoals ook Rhenus en de Matronae Renahenae, die ook riviergodheden waren.

De rivier de Roer werd in de tiende eeuw nog Rura genoemd. Deze riviernaam is Germaans van oorsprong. De naam is volgens G. van Berkel en K. Samplonius verwant met het woord roeren en o.a. het Oudsaksische hrôra ‘beweging.’ Een andere mogelijkheid is dat de naam teruggaat op Proto-Indo-Europees *reu-/*ru– ‘graven.’[3]


[1] J. E. Bogaers, “Ruraemundensia,” Berichten van de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek, vol. 12, 57-63. https://repository.ubn.ru.nl/handle/2066/26398
[2] Bogaers, “Ruraemundensia,” 63-66, 85.
[3] Etymologiebank.nl, s.v. “Roer – (geografische naam),”bezocht op 20 april 2020, http://www.etymologiebank.nl/trefwoord/roer6

Geef een reactie

%d bloggers liken dit: