Ammaca

Of Ammaca echt een godin was, is twijfelachtig. Als dat wel het geval was, was haar naam waarschijnlijk van Keltische oorsprong en betekende misschien ‘vereerde moeder’ of ‘sterk’, al wordt de naam voornamelijk in Germania Inferior gevonden. Wellicht was ze verbonden met de eveneens twijfelachtige godin Gamaleda.

Wat we weten

Ammaca is een naam die op een maximum aan vijf inscripties genoemd is. Vier van deze inscripties zijn gevonden in het Duitse Nordrhein-Westfalen nabij de grens met Nederland en België, een vijfde werd gevonden in Maastricht.

Slechts drie van deze inscripties lijken een religieuze context te hebben, maar op één daarvan (AE 2014 912) is Ammaca de naam van degene die de votiefsteen liet maken.[1] De tweede inscriptie, uit Pesch (AE 2014 900), luidt: “AMMA[CA(E?) …] V(OTUM) S(OLVIT) L(IBENS) [M(ERITO)],” hetgeen erop kan duiden dat iemand een belofte aan de godin Ammaca had ingelost. Voor hetzelfde geld was echter ook hier Ammaca de dedicant en niet de godheid. De vondst werd gedaan in een gebied waar veel votiefstenen voor andere godheden werden gevonden.[2] Tot slot is de inscriptie uit Maastricht (CIL XIII 3615, “AMMACAE SIVE GAMALEDAE […E]CUNDI”[3]) ook geïnterpreteerd als religieuze tekst, al zijn er buiten de datiefvorm van de twee namen Ammaca en Gamaleda geen aanwijzingen daarvoor.

Toch is de mogelijkheid dat Ammaca een lokale godin was door verschillende mensen aangenomen en onderzocht.

Theorieën

Dankzij de schaarse en twijfelachtige overlevering zijn er slechts een aantal flinters van theorieën over Ammaca ontwikkeld.

Maurits Gysseling noemt Ammaca bij zijn etymologieën van Noord-Gallische godennamen en leidt haar naam terug op ap of abh, wat ‘sterk’ zou betekenen.[4] Gunter Neumann betitelt haar naam ook als Gallisch en verbindt het deel amma- met het Ierse ammait, ‘oude vrouw.’ In combinatie met het achtervoegsel -ca zou Ammaca dan ‘hoge, vereerde moeder’ betekenen. (Zie ook Gamaleda, dat hij dezelfde betekenis geeft, maar dan met een Germaanse oorsprong.)[5]

Hoewel Andreas Kakoschke stelt dat de vraag van de Keltische of Germaanse origine van de naam Ammaca “volledig open” moet blijven, beschouwen de meeste bronnen de naam als Gallisch. [6]


[1] “HD076896,” Epigraphic Database Heidelberg, https://edh-www.adw.uni-heidelberg.de/edh/inschrift/HD076896
[2] “HD014534,” Epigraphic Database Heidelberg, https://edh-www.adw.uni-heidelberg.de/edh/inschrift/HD014534
[3] “HD031155,” Epigraphic Database Heidelberg, https://edh-www.adw.uni-heidelberg.de/edh/inschrift/HD031155
[4] Maurits Gysseling, “Godennamen, vooral in Noord-Gallië,” Naamkunde 14, 1-2 (1982). https://www.dbnl.org/tekst/_naa002198201_01/_naa002198201_01_0015.php
[5] Gunter Neuman, “Germanische Göttinnen in lateinischen Texten,” in Namenstudien zum Altgermanischen, Ergänzungsbände zum Reallexikon der Germanischen Altertumskunde (Berlijn: De Gruyter, 2008), 226-227. https://epdf.pub/namenstudien-zum-altgermanischen-erganzungsbande-zum-reallexikon-der-germanische.html
[6] Andreas Kakoschke, “Ammaca: Ein Einheimischer Name Aus Germania Inferior,” Zeitschrift Für Papyrologie Und Epigraphik 190 (2014): 290. http://www.jstor.org/stable/23850714

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: